Opsiyon sözlüğü

Kripto opsiyonlarında geçen 32 terim, sade dille. Grafiklerle anlatım için opsiyon eğitimine, kendi senaryon için hesaplayıcıya bak.

📘 Opsiyon eğitimi 🧮 Hesaplayıcı 🐋 Canlı opsiyon verisi

Opsiyon: Bir varlığı belirli bir fiyattan, belirli bir tarihte alma (call) ya da satma (put) HAKKI veren sözleşme. Alıcı prim öder; satıcı primi alır ve yükümlülük üstlenir.; Daha fazlası →
Call (alım opsiyonu): Kullanım fiyatından alma hakkı. Vadede fiyat strike'ın üstündeyse aradaki fark kadar değer taşır; altındaysa değersiz sona erer.; max(0, S − K); Daha fazlası →
Put (satım opsiyonu): Kullanım fiyatından satma hakkı. Vadede fiyat strike'ın altındaysa aradaki fark kadar değer taşır. Elde tutulan coin için sigorta olarak da kullanılır.; max(0, K − S); Daha fazlası →
Prim: Opsiyonun fiyatı. Alıcının en çok kaybı primdir; satıcının en çok kazancı primdir. Kripto borsaları primi 1 coin'lik kontrat için gösterir.
Kullanım fiyatı (strike): Opsiyon hakkının uygulandığı fiyat. Her vadede spotun altında ve üstünde onlarca strike listelenir.
Vade: Opsiyonun sona erdiği an. Kripto opsiyonları genelde 08:00 UTC saatinde (TSİ 11:00) sona erer; günlük, haftalık, aylık ve çeyreklik vadeler vardır.
Avrupa tipi opsiyon: Hakkın yalnız vadede kullanılabildiği opsiyon. Kripto opsiyonlarının neredeyse hepsi böyledir; yine de opsiyon vadeden önce borsada satılabilir.
Nakit uzlaşma: Vadede dayanak teslim edilmez; paranın içindeki opsiyonun içsel değeri hesaba yatar.
ITM / ATM / OTM: Paranın içinde (ITM): içsel değeri var. Paranın başında (ATM): strike spota en yakın. Paranın dışında (OTM): içsel değeri yok, fiyatı tamamen zaman değeri.; Daha fazlası →
İçsel değer: Opsiyon hemen kullanılsa elde edilecek tutar: call için spot − strike, put için strike − spot; sıfırdan küçük olamaz.
Zaman değeri: Opsiyon fiyatının içsel değerin üstündeki kısmı; vadeye kadar fiyatın lehe gitme ihtimalinin bedeli. Vadede sıfıra iner.; prim − içsel değer
Başabaş: Vadede kâr/zararın sıfır olduğu fiyat. Call alımında strike + prim, put alımında strike − prim (ücretler hariç).; Daha fazlası →
Örtük oynaklık (IV): Opsiyon fiyatından geriye doğru hesaplanan, yıllık yüzde cinsinden beklenen oynaklık. Yön söylemez; hareketin büyüklüğünü fiyatlar. IV yükselince opsiyonlar pahalılaşır.; Daha fazlası →
IV düşüşü (IV crush): Beklenen olay (karar, açıklama) geçtikten sonra örtük oynaklığın hızla düşmesi. Fiyat lehe gitse bile opsiyon alıcısı bu yüzden değer kaybedebilir.
Delta: Dayanak 1 $ değişince opsiyon fiyatının değişimi. Call 0 ile 1, put −1 ile 0 arasında; ATM yaklaşık ±0,5.
Gamma: Deltanın ne hızla değiştiği. Vadeye yakın ATM opsiyonlarda en büyüktür; bu yüzden kısa vadeli opsiyonların değeri hızla dalgalanır.
Theta: Diğer her şey sabitken bir günde zaman erimesiyle kaybedilen değer. Opsiyon alıcısı için maliyet, satıcı için gelirdir; vadeye yaklaştıkça hızlanır.
Vega: Örtük oynaklık 1 puan değişince opsiyon fiyatının değişimi. Uzun vadeli opsiyonlarda daha büyüktür.
Açık pozisyon (OI): Henüz kapanmamış opsiyon kontratlarının toplamı. Bir strike'ta OI yüksekse orada çok pozisyon vardır; yön söylemez.; Daha fazlası →
Put/call oranı: Put açık pozisyonunun (ya da hacminin) call'a oranı. 1 değerinin üstü put tarafında daha çok pozisyon demektir; put'lar korunma için de alındığından tek başına yön göstermez.; OI(put) ÷ OI(call)
Max pain: Bir vadede opsiyon alıcılarının toplam kazancının en az olduğu kapanış fiyatı (açık pozisyondan hesaplanır). Fiyatın vadede oraya gideceğine dair bir kural yoktur.; argmin_K Σ OI · içsel değer(K)
GEX (gamma maruziyeti): Opsiyon satan bayilerin fiyat %1 hareket edince ne kadar riskten korunma işlemi yapması gerektiğinin tahmini. Bayilerin gerçek pozisyonu bilinmediği için yaygın bir varsayıma dayanır (call'da alıcı, put'ta satıcı).; Σ γ · OI · S² · 1% · (call +, put −)
Gamma flip: Fiyat gezdirildiğinde tahmini net GEX değerinin işaret değiştirdiği seviye. Bir hedef ya da giriş/çıkış fiyatı değildir.
Çarpıklık (skew) ve 25Δ risk reversal: Aynı vadede put ve call örtük oynaklıklarının farkı. 25 delta put IV − 25 delta call IV artıysa aşağı yönlü koruma yukarı yönlüden pahalıdır.; IV(25Δ put) − IV(25Δ call)
Vade yapısı: ATM örtük oynaklığın vadelere göre dizilişi. Normalde uzun vade biraz daha yüksektir; kısa vade daha yüksekse (ters yapı) piyasa yakın bir olay fiyatlıyor olabilir.
Beklenen hareket: ATM straddle fiyatından çıkan, vadeye kadar yaklaşık ±1 standart sapmalık fiyat aralığı. Kabaca %68 olasılıkla fiyatın kalacağı aralığı ima eder; tahmin değildir.; ≈ call(ATM) + put(ATM)
Straddle / strangle: Straddle: aynı strike'tan call + put. Strangle: farklı (OTM) strike'lardan call + put. Alıcısı yönden bağımsız büyük hareketten, satıcısı yatay seyirden kazanır.; Daha fazlası →
Spread (yayılma): Aynı türde bir opsiyon alıp başka strike'tan bir tane satmak. Maliyeti düşürür, kârı ve zararı baştan sınırlar.; Daha fazlası →
Ters (coin ile ödenen) kontrat: Primin ve kâr/zararın dayanak coin cinsinden olduğu kontrat (Deribit BTC/ETH, OKX BTC-USD). Dolar sonucu coin fiyatıyla da değişir.
Mark fiyatı: Borsanın opsiyon için hesapladığı adil fiyat; teminat ve kâr/zarar hesabında kullanılır. Gerçek alış/satış fiyatından farklı olabilir.
Blok işlem: Borsa defterinin dışında, iki taraf arasında anlaşılıp borsaya kaydedilen büyük işlem. Kurumsal pozisyonların izi olabilir.
Olağandışı opsiyon akışı: Açık pozisyona göre çok yüksek hacim, alıcı ağırlıklı prim, vadeye yakın uzak opsiyonlarda yoğun alım ya da tek büyük işlem gibi kalıplar. ByStock bunları bağlam olarak gösterir; işlem sinyali değildir.; Daha fazlası →